Egamov Mirshohid Xolmurodovich
ARIMA, SARIMA, GEV VA POT MODELLARINI O‘QITISHNING BESH BOSQICHLI PEDAGOGIK ALGORITMNING MUHANDISLIK TA’LIMIGA TATBIQ ETISHNING DIDAKTIK SHARTLARI
Аннотация
Maqolada bo‘lajak muhandislarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda ARIMA,
SARIMA, GEV va POT kabi murakkab gidrologik-statistik modellarni o‘rgatishning besh bosqichli
pedagogik algoritmi ilmiy asosda taqdim etilgan. Algoritm motivatsion-diagnostik, konseptual-
nazariy, instrumental-amaliy, muhandislik-loyiha va refleksiv-formativ bosqichlardan iborat
bo‘lib, fundamentallik, integrativlik, kontekstuallik va progressivlik didaktik shartlar tizimiga
tayanadi. 2024–2025-yillarda Qarshi davlat texnika universitetida 144 nafar talaba (tajriba
guruh n=72, nazorat guruh n=72) ishtirokida o‘tkazilgan tajriba-sinov algoritmning yuqori
samaradorligini isbotladi: modellarni to‘g‘ri tanlash ko‘nikmasi bo‘yicha 41,3 %, muhandislik
talqini bo‘yicha 38,7 % va nostandart holatlarni hal etish bo‘yicha 29,5 % ustunlik kuzatildi
(p<0,01, Cohen d=0,82).
Библиографические ссылки
Box G.E.P., Jenkins G.M. Time Series Analysis: Forecasting and Control. - San Francisco:
Holden-Day, 1976. -575 p.
Coles S. An Introduction to Statistical Modeling of Extreme Values. - London: Springer, 2001. —
p.
Delgado-Hernandez D.J. et al. Problem-based learning in civil engineering education // European
Journal of Engineering Education. - 2017. - Vol. 42. - No. 4. - P. 361–374.
Fischer C. et al. What works best for learning statistics in engineering // International Journal of
Engineering Education. - 2020. - Vol. 36. - No. 2. - P. 584 -597.
Maidment D.R. (Ed.). Handbook of Hydrology. - New York: McGraw-Hill, 1993. — 1424 p.
Xoliqov A.A. Muhandislik ta’limida bosqichli o‘qitish tamoyillari. - Toshkent: TDTechU
nashriyoti, 2021. - 168 b.
Mirzayev S.M. Statistik modellashtirish fanini o‘qitishning metodologik asoslari. -Toshkent: Fan,
- 194 b.
Yo‘ldoshev J.G‘. Muhandislik ta’limida integrativ yondashuv: nazariya va amaliyot. - Toshkent:
TDPU, 2022. - 210 b.
Hosking J.R.M., Wallis J.R. Regional Frequency Analysis: An Approach Based on L-Moments.
— Cambridge: Cambridge University Press, 1997. — 224 p.
Rao A.R., Hamed K.H. Flood Frequency Analysis. — Boca Raton: CRC Press, 2000. — 376 p.
Bruner J.S. The Process of Education. — Cambridge: Harvard University Press, 1960. — 97 p.
Bloom B.S. (Ed.). Taxonomy of Educational Objectives: Handbook I: Cognitive Domain. — New
York: David McKay Company, 1956. — 207 p.
Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. 2nd ed. — Hillsdale: Lawrence
Erlbaum Associates, 1988. — 567 p.
Hmelo-Silver C.E. Problem-based learning: What and how do students learn? // Educational
Psychology Review. — 2004. — Vol. 16. — No. 3. — P. 235–266.
Ausubel D.P. The Psychology of Meaningful Verbal Learning. — New York: Grune & Stratton,
— 255 p.